Çipras'tan Kasselakis'e:

Syriza'nın değişim hikâyesi

'Radikalizm'den 'Merkez'e...

Çipras'tan Kasselakis'e: Syriza'nın değişim hikâyesi

'Radikalizm'den 'Merkez'e...

Alara AI fotoğrafı
Alara AI sizin için özetliyor

29 Ocak, 2024

Takvimler 25 Ocak 2015 gösteriyordu. Ekonomik krizle boğuşan Yunanistan bir kez daha erken genel seçim için sandık başına gitmiş ve Yunanlar bu kez onu seçmişti. Gençti, en azından siyaset için. Atina’da tebrikleri kabul etmek için kürsüye çıkarken, fonda “Rock the Casbah” çalıyordu. Ve bu haliyle bir siyasetçiden çok “rock star”a benziyordu…

Ama Aleksis Çipras bile olsanız siyaset yıpratıyor. KKE’nin gençlik örgütünde yetişen, mezun olduğu Atina Ulusal Teknik Üniversitesi nam-ı diğer Politeknik’in öğrenci lideri olan Çipras gün geliyor gözden düşüyor. Peş peşe aldığı seçim yenilgileri, onu SYRIZA’yı ABD vatandaşı, siyaset geçmişi Joe Biden’ın kampanyasına destek vermekten ibaret bir liberale bıraktırıyor.

Peki kim bu Stefanos Kasselakis ve uzun adıyla ‘Radikal Sol Koalisyon’ olan ‘SYRIZA’ neden onu seçti?

Brüksel, Belçika. 23 Şubat 2018. Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras, AB zirvesinin sonunda basın toplantısı düzenledi. Alexandros Michailidisi - Fotoğraf

Kim bu Kasselakis?

Kasselakis 1988’de Atina’da doğdu, kazandığı bir matematik yarışmasının ardından 14 yaşında ailesiyle beraber ABD’ye göç etti. Pennsylvania Üniversitesi’nde Bankacılık ve Ekonomi eğitimi alan Kasselakis 2009’da uluslararası yatırım bankası Goldman Sachs’ta çalışmaya başladı. 

Daha sonra bankadan “Goldman Sachs’ta çalışırken kapitalizmin ne denli zalim olduğunun bilincine vardığım için solcu oldum” diyerek ayrıldı. 20’lerinde solcu olan Kasselakis armatör vaftiz babasının da desteği ile bir denizcilik şirketi kurdu. Kasselakis’in geçmişindeki tek siyasi faaliyeti 2008’de Joe Biden’ın başkanlık kampanyasında gönüllü olarak çalışması, üstelik o kampanya Biden’ın Demokrat Parti’deki adaylık yarışını Barack Obama’ya kaptırmasıyla sonuçlanmıştı.

Kasselakis’in aktif siyasete girişi ise yeni… Bizzat selefi Çipras’ın daveti ile SYRIZA’ya katılan Kasselakis haziran ayındaki seçimlerde milletvekili adayı oldu, ancak parlamentoya girmeyi başaramadı. Çipras görevi bırakma kararı alınca da SYRIZA’nın liderliğine aday oldu. Oysa temmuz ayında yazdığı bir makalede Yunanistan’daki siyasi kariyerini “iş hayatının iki bölümü arasındaki kısa bir ara” olarak tanımlamıştı.

Kasselakis’in aksine selefi Çipras “çekirdekten yetişme” bir solcuydu. Siyasete KKE yani Yunanistan Komünist Partisi’nin gençlik kolunda başlamıştı. SYRIZA’nın oyunu yüzde 3,5’ten yüzde 36’ya çıkaran Çipras 2015 seçimlerinde partisini iktidara taşımayı başardı. Dört yılda iki seçim, bir referandum, iki güven oylaması kazandı.

Selanik, Yunanistan-20 Nisan 2014: Seçim Öncesi Konsantrasyonu (KKE) Yunanistan Komünist Partisi. Vasilis Ververidis - Fotoğraf

Syriza'da çatlak sesler...

Bu süreçte SYRIZA’yı birlikte iktidara taşıdığı pek çok isimle yolları ayrıldı. Komünist maliye bakanı olarak nam salan Yannis Varufakis, ilk kabinenin hükümet sözcüsü ve başbakan yardımcısı Gavrill Sakelaridis ile eski meclis başkanı Zoi Konstantopulu bu isimlerden sadece birkaçıydı. Bu kopuşta 2015 referandumunda aldığı halk desteğine karşı AB ile imzaladığı kurtarma paketi ve kimlerine göre milliyetçi kimilerine göre aşırı sağcı ANEL ile kurduğu ittifak etkili oldu. 

Çipras ve SYRIZA, ANEL ile kurduğu ittifakı 2018’deki Prespa Anlaşması’na kadar sürdürmeyi başardı. Ancak Makedonya’nın ismini Kuzey Makedonya olarak değiştirmesi karşılığında Yunanistan’ın NATO ve AB üyeliğine blokajını kaldırmayı kabul ettiği anlaşma sonrası ANEL ittifaktan çekildi. Bir yıl sonra Yunanistan erken genel seçime gitti. Bu seçimde SYRIZA’nın oyu yüzde 31,5’e geriledi, milletvekillerinin üçte birini kaybetti ve iktidarı Yeni Demokrasi’ye bıraktı.

Sol koalisyonun ağır yenilgisi

2023 seçimleri SYRIZA için 2019’dan da ağır bir yenilgi ile sonuçlandı. Mayısta yapılan seçimde Yeni Demokrasi oylarını yüzde 40’ın üzerine çıkarırken SYRIZA yüzde 20’lerde kaldı. Bu sonuç tek başına iktidar olmak isteyen Yeni Demokrasi lideri ve Başbakan Kiryakos Miçotakis’e yetmedi, Çipras da hükümet kurma görevini kabul etmeyince seçim tekrar edildi. Haziranda yapılan seçimde Yeni Demokrasi oy oranını yüzde 40’ın üzerinde tutmayı başarırken, SYRIZA’nın oyu yüzde 17,8’e geriledi. Milletvekili sayısı ise bir ay içinde 71’den 47’ye düştü.

Miçotakis istediğini elde etmiş, Yeni Demokrasi ile tek başına iktidar olmayı başarmıştı. Çipras, Atina’da  bir basın toplantısı düzenledi ve Nazım Hikmet Ran’ın “En güzel deniz henüz gidilmemiş olandır” dizeleriyle istifasını açıkladı.

'Yunan rüyasını inşa edeceğim'

Stefanos Kasselakis işte böyle bir atmosferde ortaya çıktı. SYRIZA liderlerliği için aday olan beş isim içinde en az tanınanıydı. En güçlü aday eski çalışma bakanı Efi Ahçıoglu’ydu.Kasselakis kampanyasını ağustos ayının sonunda sosyal medya hesabından yayınladığı video ile başlattı. “Yunan rüyasını inşa edeceğini” söyledi, destek istedi. Bunu yaparken eşcinsel olduğunu gizlemedi, eşi (o zamanki partneri) Tyler McBeth ile hayatını da sosyal medyasından paylaştı. Yunan medyası da hem ülkede hem siyasette yeni olan bu ismi sık ekranlarına, sayfalarına taşıdı. O da hiçbir teklifi geri çevirmedi. Sonunda hiç kimsenin tanımadığı Kasselakis bir ay gibi kısa bir sürede anketlerde öne geçti.

SYRIZA lideri Stefanos Kasselakis MEP Juan Fernando Lopez Aguilar ile 8 Kasım 2023 'te Brüksel' de bir araya geldi. Alexandros Michailidis

Eylül ayındaki liderlik yarışını Çipras’ın da desteğini alan Kasselakis ikinci turda kazandı. Yarışın favorisi olarak gösterilen Ahçıoglu 130 bin kişinin oy kullandığı ikinci tur seçiminde yüzde 43 oy oranına ulaşırken Kasselakis yüzde 57’lik destek ile SYRIZA’nın yeni lideri oldu. Sonuçların kesinleşmesinin ardından eşi ile SYRIZA genel merkezine giden Kasselarakis’in ilk açıklamasında “Bugün ışık kazandı” dedi. Sosyal medya paylaşımlarını hedef alanlara “Ben bir fenomen değilim. Ben bir toplumun sesiyim ve sizi hayal kırıklığına uğratmayacağım” sözleriyle seslendi.

'Kimsenin inanmayacağı bir senaryo'

Pek çoklarına göre Çipras “statükoyu değiştireceği için” yerine Kasselarikis’i istedi. Yine de bu parti içindeki itirazların önüne geçmedi. Avrupa Parlamentosu’nun SYRIZA’lı üyesi Stelios Kuloglu Kasselakis’in seçilmesi için “Bu bildiğimiz solcu SYRIZA’nın sonu. Parti bu akşam öldü. Birden ortaya çıktı ve şimdi partinin başında. Bu delilik, birkaç ay önce hiç kimsenin inanmayacağı bir senaryo” dedi.

Kuloglu,  Kasselakis’i açıktan eleştiren tek isim değil. Partinin eski tüfeklerinin büyük bölümü onun gibi düşünüyor. Onlardan biri Kasselakis’in genel başkanlık yarışındaki rakiplerinden biri olan Stefanos Cumakas. Cumakas katıldığı bir televizyon programında Kasselakis’in ABD’den Yunanistan’a dönüşüne atıf yaparak “Kasselakis gelmedi, getirildi. Partiyi yönetmeye uygun bir isim değil” dedi. Çipras’ın istifasının bir krize yol açtığını ve parti içinde bir bölünme olduğunu söyledi. Kasselakis bu eleştirilere Cumakas’ı partinin etik komitesine sevk ederek yanıt verdi. Kendisi televizyon ekranında eleştirmeyi sürdüren eski SYRIZA genel sekreteri Panos Skurletis, eski göç politikaları bakanı Dimitris Viça ve eski eğitim bakanı Nikos Fili’yi de tıpkı Cumakas gibi etik komiteye sevk etti. Kararını sosyal medya mesajını ile duyuran Kasselakis “SYRIZA’nın bazı üyeleri son beş yıldır televizyonlara çıkıp SYRIZA’ya muhalefet ediyor. Bu taktiğe artık göz yumulmayacağını söylemiştim” dedi.

Bu gelişmeyi partinin üst düzey üç ismi olan Efi Ahçıoglu, Nassos İliopulos ve Aleksis Hariçis’in yayınladığı ortak açıklama takip etti. Üç isim partideki durumu “ciddi bir kriz” olarak tanımladı…

“Partimizdeki durum artık endişe verici değil, yıkıcı. Bizi destekleyen yüzbinlerce yurttaşa karşı bir sorumluluğumuz var, bu aşağı doğru inişi durdurmak. Siyasi farklılıklar bir gerçek. Olağanüstü urultay çağrısı bu nedenle yapıldı ve şimdi gündeme alınmalı”

Parti içi muhalefetten gelen eleştirel açıklamaları istifalar takip etti. 12 isim partiden istifa etti, SYRIZA meclisteki sandalye sayısı 35’e düştü. Kasselakis istifa eden isimleri “hırslarını toplumun üzerinde tutmakla” suçladı.

SYRIZA’daki eleştiri ve tartışmalar sürerken Yunanistan’da yapılan bir anket seçmenlerin de henüz Kasselakis’e ısınamadığını gösteriyor. Metron’un MEGA kanalı için yaptığı ankete göre Kasselakis en az destek verilen siyasetçilerden biri. Ankete katılanların yüzde 65’i Kasselakis’in bu görev için uygun olmadığını düşünüyor.

STAR televizyonu için GOP’nin yaptığı bir başka araştırmanın sonucu SYRIZA’nın için daha da kötü.

Aslında bu sonuçlar Yunanistan’daki yerel seçimi takip edenler şaşırtıcı değil. İlk turu 8, ikinci turu 15 Ekim’de yapılan yerel seçimlerde Yeni Demokrasi büyük bir kayıp yaşadı. Atina, Selanik ve Patra yani Yunanistan’ın üç büyük kentinde kazanamadı. Ama seçimdeki en büyük rakibi SYRIZA değil, PASOK’tu. 

Liderliğini kabul ettirebilecek mi?

SYRIZA 23-24 Şubat’ta kurultayını yapacak. Kasselakis bu kurultayı atlatabilirse ilk büyük sınavını haziran ayındaki Avrupa Parlamentosu seçimlerinde verecek. Bazı yorumculara göre Yeni Demokrasi bu seçimde de başarılı bir sonuç elde edemezse Yunanistan’ı bir kez daha erken seçim bekliyor.

scrolli.co - Kolaj

'Radikalizm'den 'Merkez'e...

Kasselakis’in planı SYRIZA’yı ABD’deki Demokrat Parti gibi farklı siyasi görüşlerin bir arada olduğu bir çatı kuruluşa çevirmek ve bu sayede iktidarı Yeni Demokrasi’den geri almak. Bu planın bir diğer ayağı da partinin merkeze çekilmesi. Kendisini “Miçotakis’in daha iyi finans ve daha iyi İngilizce bilen versiyonu” olarak tanımlamasının nedeni de bu. Aralarındaki fark Miçotakis merkez sağdaki Yeni Demokrasi’nin başındayken kendisi isminin açılımı Radikal Sol Koalisyon olan SYRIZA’nın başında olması. Kasselakis’in planlarının ne kadarını hayata geçirebileceği ve partinin eski tüfek solcularıyla arasındaki kan uyuşmazlığını ne denli çözebileceği bekleyip göreceğiz. 

Uzun Okumalar